Saturday , August 18 2018
Home / Life & Style / Tín ngưỡng của người Ai Cập cổ
Nữ thần công lý Ma'at

Tín ngưỡng của người Ai Cập cổ

Tín ngưỡng của Người Ai Cập cổ

Mặc dù chỉ giới hạn trong một phạm vi nhỏ bé tại đồng bằng và đôi bờ Sông Nile, nền văn minh Ai Cập cổ đã tồn tại suốt mấy ngàn năm có lẻ. Nó sản sinh ra một hệ thống thần thoại phức tạp thâm nhập vào mọi ngõ ngách trong đời sống của con người. Cùng tìm hiểu một số nét thú vị trong tín ngưỡng của người Ai Cập cổ. 

Các vị thần Ai Cập

Thủa xưa, người Ai Cập thờ phụng vô số các vị thần – những thế lực được cho là có ảnh hưởng mạnh mẽ đến toàn bộ cuộc sống. Từ sự hình thành vũ trụ đến những trận lũ tràn bờ hàng năm ở sông Nile, từ khi sinh ra cho đến khi trở về nơi cát bụi. Các nữ thần như Hathor trông chừng phụ nữ khi họ sinh nở, trong khi vị thần ướp xác, Anubis đưa người ta đến cõi vĩnh hằng. Tùy từng vùng miền mà các vị thần linh cũng được coi trọng khác nhau. Horus thần bầu trời, được coi là vị thần vĩ đại của Thượng Ai Cập, trong khi Set, vị thần hỗn mang được xem là người cai trị xứ Hạ Ai Cập.

Các vị thần mang hình hài thú vật

Trên các bức phù điêu đất sét hoặc văn bản cổ của người Ai Cập, có rất nhiều nam thần và nữ thần mang hình hài hoặc cái đầu thú vật. Điển hình như Hathor dưới lốt một con bò, Bastet – nữ thần tình ái có dạng một con mèo lớn, Sobek – hiện thân cho quyền lực của các vị vua (pharaoh) là một con cá sấu. Ngay cả thần trí tuệ Thoth cũng có cái đầu chim hạc. Hình dáng lạ lùng mang đến cho các vị thần khả năng được nhận biết và ghi nhớ sâu sắc.Các thầy tu tại đền thờ nuôi các con vật sau đó hiến tế và ướp xác của chúng để tôn vinh vị thần họ thờ phụng. Trải qua nhiều năm, các nhà khảo cổ học đã tìm thấy xác ướp còn lại của hàng ngàn con mèo, cá sấu và các sinh vật khác đã từng được hiến sinh và lưu giữ trong đền. Các loài vật nhất định như cá sấu của thần Sobek hay hà mã tượng trưng cho nữ thần sinh sản Taweret đặc biệt xác đáng với cuộc sống thường ngày của một bộ phận lớn thường dân Ai Cập, những người thường xuyên phải đối mặt với các sinh vật nguy hiểm này khi lao động trên bờ sông Nile, nhất là vào mùa nước lũ.

Các vị thần Ai Cập

Các vị thần thay hình đổi dạng

Hình thái của thần linh trong tín ngưỡng của người Ai Cập cổ đại thường không cố định. Nhiều thần chỉ có một hình dạng, một số khác thay đổi bản thân ở những thời điểm khác nhau. Thí dụ như Anubis, được miêu tả có vẻ ngoài của loài chó rừng, song đôi khi mang lốt chim ưng hoặc rắn. Bản thân thần linh cũng có thể được hợp nhất với nhau, thành một vị thần đa thể. Tiêu biểu nhất là thần mặt trời Ra, sở hữu nhiều hình trạng, ở mỗi hình trạng Ra lại là một vị thần riêng biệt: ngài có thể là bọ hung thần Khepri lăn mặt trời ngang qua tầng không, ngài có thể là Ra-Harakhty, chim ưng bay lượn trên bầu trời, hay có lúc ngài là Amun-Ra, vua của các thần linh. Ở hình thái thứ ba này, Ra được xem là gần gũi với các vị pharaoh Ai Cập, những người tin tưởng được Ra bảo vệ khi họ thống lĩnh quân đội xông pha nơi chiến trường.

Thần mặt trời Ra

Tại Karnak gần sông Nile, sừng sững một khu quần thể đền đài của người Ai Cập cổ. Trong đó, có thần điện quan trọng nhất thờ thần Amun. Amun nguyên là một trong thần linh sinh ra từ hỗn mang, trong nhiều truyện kể thần được mô tả như là một con rắn thủy tổ quẫy mình trong nước. Nhưng tên tuổi và hình tượng của thần Amun được liên kết và hợp nhất với Ra tạo nên Amun-Ra – đấng sáng thế với sức mạnh sáng tạo. Đền thờ Amun ngự trên một khoảng đất rộng, gồm nhiều cột lớn được khắc hoa sen. Những bức tường của đền thờ được bao bọc bởi các ngôi đền nhỏ hơn và một cái hồ thiêng.

karnak-1

Cuộc sống sau cái chết

Đối với người Ai Cập, cái chết và kiếp sau rất quan trọng. Họ nhìn nhận cuộc sống mình đang có chỉ là sự chuẩn bị cho cuộc sống vĩnh hằng sẽ đến. Vây nên, nghệ thuật ướp xác và hệ thống nghi lễ mai táng vô cùng phát triển. Kèm theo nó là rất nhiều thần thoại về Osiris – vị vua của cõi chết, thần chủ trì lễ nghi và đánh giá phẩm hạnh linh hồn người chết trước khi họ đi tới thế giới bên kia.

Tín ngưỡng của người Ai Cập cổ

Sự khởi đầu thế giới

Hầu hết các thần thoại đều chia sẻ chung một niềm tin rằng sự sống và vạn vật khởi nguồn từ một khối hỗn độn thủa ban đầu. Tín ngưỡng của người Ai Cập cổ cũng vậy. Trong nhiều thần thoại, thần mặt trời Ra được coi là đấng sáng tạo chính. Hỗ trợ ngài trong việc tạo dựng thế giới là các vị thần con cháu như Shu, Tefnut, Geb và Nut. Ra là biểu tượng của ánh sáng, đối lập với bóng đêm vô tận được người xưa tưởng tượng là con rắn Apep luôn lăm le nuốt trọn ánh sáng.

Thần thoại

Thần sáng tạo Ra thoát ra khỏi Nun – biển hư vô nguyên thủy. Khi Ra hắt hơi, thần không khí Shu ra đời từ lỗ mũi của ngài, và khi Ra khạc nhổ, nữ thần hơi ẩm Tefnut xuất hiện. Ra gửi hai vị thần con trai và con gái mình vào chuyến du hành băng qua đại dương. Thần dùng quyền năng của mình đánh thức các yếu tố đầu tiên, gọi tên chúng và quan sát chúng thành hình. Cùng lúc đó, Ra cũng tạo ra Ma’at – nữ thần, người được giao nhiệm vụ sắp đặt trật tự cho việc tạo tác của ngài.
Ma’at là nữ thần công lý, đại diện cho sự thật. Bà cũng tham gia vào việc phán xét người chết bằng cách cân linh hồn họ với đầu kia cán cân là chiếc lông từ đôi cánh của nữ thần.

 Nữ thần công lý Ma'at

Shu và Tefnut có hai người con là Geb – trái đất và Nut – bầu trời. Ở bên nhau hai vị thần tạo ra vô số vì sao lấp lánh. Shu chia tách họ ra và cấm Nut sinh con bất cứ ngày nào trong tháng. Song trong ván bài cùng thần Thoth, Nut đã thắng được thêm 5 ngày. Trong 5 ngày đó, thần lần lượt hạ sinh ra Osiris, Set, Nepthys và Isis, các vị thần vĩ đại nhất của Ai Cập.
Trong nhiều bức vẽ, thần Shu nâng trên tay nữ thần bầu trời Nut. Thân thể Nut uốn cong phía trên trái đất tạo thành một đường vòng cung của trời. Nam thần Geb nằm dưới chân Shu.

 Nut và Tefnut

Sự hình thành nên trái đất

Ra cần một nơi khô ráo để dừng chân và thực hiện nhiệm vụ của ngài. Ngài khiến Nun rút cạn đi, để lộ ra một đảo đá (được biết đến như hòn đá Benben). Ngồi trên gò đá, thần hình dung về vạn vật và bắt tay tạo tác. Từ đại dương sơ khai, ngài triệu hồi cây cối, động vật và các loài chim chỉ bằng cách gọi tên chúng và chúng xuất hiện trước ngài. Tiếp đó, Ra ra lệnh cho con mắt của ngài – nữ thần Hathor tìm kiếm Shu và Tefnut. Sau khi trở về cùng hai vị thần Hathor nhận ra con mắt khác có thể thế chỗ nàng trên gương mặt của Ra. Nàng khóc vì sự thay thế này và những con người đầu tiên được sinh ra từ những giọt nước mắt. Ra đặt Hathor trở lại trán ngài nhưng lần này nàng mang hình dáng của một con rắn hổ mang, giúp Ra cai trị thế giới mà ngài vừa tạo dựng.
Phiên bản thần thoại khác cho rằng chim Benu (một loài chim giống con cò) là bản thể của thần mặt trời. Chim Benu bay mãi qua đại dương để đi tìm hòn đá Benben. Khi tìm thấy, nó đậu xuống và cất tiếng kêu, phá tan sự tĩnh lặng vĩnh cửu, khai sinh ra âm thanh, ánh sáng và sự sống.
 
Tín ngưỡng của người Ai Cập cổ được các nhà khảo cổ khám phá thông qua rất nhiều di tích, tài liệu và văn bản chạm khắc dưới dạng các bức tranh. Từ đây, ta thấy được một thế giới tinh thần phong phú bộc lộ nhiều quan điểm đáng kinh ngạc. Dù vậy, Ai Cập vẫn sẽ luôn là mảnh đất ẩn chứa vô vàn bí ẩn, một lãnh địa thần thoại màu nhiệm và linh thiêng.

About Tracy Elle

Check Also

Tortilla Trứng nướng ớt và thịt chân giò muối

Tortilla trứng nướng ớt và giăm bông

Công thức: Trứng nướng ớt và giăm bông Bạn có muốn thử tortilla phiên bản Tây …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *